Ứng phó để giảm thiệt hại trong chăn nuôi do bất thường của thời tiết và dịch bệnh
14:57' 16/4/2018

Trong những năm qua, ngành chăn nuôi có sự chuyển biến khá nhanh về quy mô và chất lượng, ở nhiều địa phương chăn nuôi chiếm vị trí quan trọng trong giá trị của ngành nông nghiệp. Phát triển chăn nuôi đem lại hiệu quả khá cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực nông thôn, xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, hiện nay chăn nuôi đang đứng trước hai thách thức rất lớn đó là tình hình dịch bệnh và các biểu hiện cực đoan của thời tiết (còn gọi là biến đổi khí hậu).

Biến đổi khí hậu đã gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như: mưa lũ, nắng nóng kéo dài, rét đậm, rét hại... làm ảnh hưởng mạnh đến đời sống con người và sản xuất nông nghiệp trong đó có chăn nuôi. Sự tăng nhiệt độ và độ ẩm trong không khí qua từng năm cũng chính là một trong những nguyên nhân làm xuất hiện nhiều loại bệnh trên đàn gia súc, gia cầm làm cho giá trị sản xuất ngành chăn nuôi giảm.

Khi biến đổi khí hậu diễn biến khó lường là điều kiện thuận lợi để các loài ký sinh trùng gây bệnh, một số loại mầm bệnh tồn tại và phát triển dễ dàng hơn, thời điểm phát sinh dịch bệnh cũng thay đổi làm con người khó dự đoán để có biện pháp ứng phó kịp thời.

Bên cạnh đó, nguồn thức ăn, nguồn nước, đất đai ngày càng khan hiếm làm giảm khả năng thích ứng của vật nuôi với điều kiện bên ngoài dẫn đến nguy cơ phát sinh các loại dịch bệnh ở gia súc, gia cầm, làm tăng chi phí thuốc thú y. Đặc biệt là các dịch bệnh truyền nhiễm trên đàn vật nuôi ngày càng tăng như bệnh LMLM, cúm gà H5N1, H7N9,… gây thiệt hại nặng nề cho ngành chăn nuôi.

Trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, những năm gần đây biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng lớn đến đời sống của nhân dân và sản xuất nông nghiệp. Theo thống kê, tính riêng ngành chăn nuôi, từ 2011-2017, toàn tỉnh đã phát hiện 146 ổ dịch bệnh các loại: 11 ổ dịch lợn tai xanh ở 362 hộ chăn nuôi với 3.080 con lợn mắc bệnh, trong đó chết 96 con, buộc tiêu huỷ 2.179 con với trọng lượng khoảng 104.033 kg; 22 ổ dịch LMLM làm 449 con gia súc (241 con trâu, bò và 208 con lợn) của 161 hộ chăn nuôi mắc bệnh, trong đó có 45 con lợn bị chết phải tiêu hủy; 08 ổ dịch cúm gia cầm H5N1 với tổng số gia cầm mắc bệnh là 9.060, số gia cầm tiêu hủy là 10.830 con; 105 ổ bệnh dại chó, tiêu hủy 127 con chó phát bệnh.

Để giảm thiểu thiệt hại do những biểu hiện cực đoan của thời tiết và dịch bệnh đến ngành chăn nuôi, cần áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:

Một là, Ngành nông nghiệp cần chủ động tái cơ cấu sản xuất chăn nuôi theo hướng chiến lược lâu dài bằng việc nêu cao vai trò của liên kết 4 nhà: Nhà nước, nhà nông, doanh nghiệp và nhà khoa học trong sản xuất chăn nuôi. Cụ thể: phát huy vai trò và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong việc đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn (trong đó có sản xuất chăn nuôi). Tuyên truyền cho người dân, doanh nghiệp về 02 Nghị quyết của HĐND tỉnh Phú Thọ là: Nghị quyết số 15/NQ/2014/NQ-HĐND ngày 15/12/2014 về quy định chính sách hỗ trợ đặc thù khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào Nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2015-2020 và Nghị quyết số 01/2016/NQ-HĐND ngày 19/7/2016 về cơ chế hỗ trợ sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2016-2020. Đồng thời, tổ chức liên kết sản xuất, trọng tâm là xây dựng các mối liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp cung ứng đầu vào (giống, thức ăn, thú y,…) và các doanh nghiệp đầu ra (chế biến, tiêu thụ sản phẩm).

Hai là, lựa chọn những đối tượng gia súc, gia cầm phù hợp với thế mạnh của từng địa phương để phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa.

Ba là, UBND tỉnh cần rà soát lại quy hoạch vùng chăn nuôi, thực hiện liên kết vùng và phát triển theo từng đối tượng vật nuôi; ban hành cơ chế, chính sách để hỗ trợ, phát triển chăn nuôi phù hợp với ứng phó biến đổi khí hậu của vùng.

Bốn là, đẩy nhanh áp dụng tiến bộ kỹ thuật về giống phù hợp với các vùng hạn hán, trồng và chế biến thức ăn, xử lý chất thải nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường dịch bệnh.

Năm là, cần thay đổi phương thức chăn nuôi phù hợp để đáp ứng và thích nghi với sự biến động của biến đổi khí hậu, chuyển từ chăn nuôi quảng canh sang bán thâm canh, nhân rộng mô hình trang trại chăn nuôi bán công nghiệp và công nghiệp.

Sáu là, các cấp, ngành và địa phương cần chủ động đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thông tin dự báo về tình hình dịch bệnh trên gia súc, gia cầm; tuyên truyền, hướng dẫn các hộ chăn nuôi tuân thủ đầy đủ các quy định phòng, chống dịch bệnh; bảo vệ môi trường nhằm tránh những thiệt hại về kinh tế.

Ứng phó để giảm thiệt hại trong chăn nuôi do cực đoan của thời tiết và dịch bệnh gây ra không chỉ là nhiệm vụ của các cấp, ngành, chính quyền địa phương mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức của mình trong việc tuân thủ các quy định của Nhà nước về phòng, chống dịch bệnh, chung tay bảo vệ môi trường từ đó góp phần giảm thiểu các biểu hiện của biến đổi khí hậu, có như vậy ngành chăn nuôi của tỉnh Phú Thọ nói riêng và của cả nước nói chung mới có thể phát triển theo hướng bền vững, an toàn./. 

Lê Thanh Hải – Chi cục Thú y