Bệnh ký sinh trùng đường máu ở Gà (LEUCOCYTOZOOM) và biện pháp phòng, trị
10:0' 26/4/2018

Hiện nay, thời tiết đang chuyển sang mùa từ mùa xuân sang mùa hè, khí hậu ẩm thấp thuận lợi cho những loại côn trùng hút máu phát triển mạnh (muỗi, dĩn, ruỗi đen, bọ mạt …) là điều kiện lây truyền, phát bệnh ký sinh trùng đường máu ở gà. Gà mắc bệnh thường có các biểu hiện mệt mỏi, chậm chạp, bỏ hoặc giảm ăn, mào nhợt nhạt với tỷ lệ tăng dần, sốt, giảm đẻ, tiêu chảy phân xanh màu lá cây thẫm, hay thậm chí máu không đông hoặc khó đông. Bệnh gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi.

Nguyên nhân gây bệnh:

Bệnh do đơn bào ký sinh trong máu gà có tên là Leucocytozoon gây ra. Ký sinh trùng đường máu gây phá hủy tế bào hồng cầu và bạch cầu của cơ thể gà.

Loài mắc bệnh: gà thịt thả vườn, gà đẻ, gà trắng; vịt, vịt trời, ngan, ngỗng; gà tây; chim bồ câu. 

Biểu hiện bệnh lý:

Thời gian ủ bệnh và diễn biến của bệnh kéo dài từ 7 - 12 ngày phụ thuộc vào chủng Leucocytozoon gây bệnh, số lượng ký sinh trùng và tình trạng sức khỏe của gà.

Ban đầu trong đàn thấy xuất hiện một số gà có biểu hiện ủ rũ, sốt cao, mệt mỏi, kém ăn, tích mào nhợt nhạt, trắng bệch. Gà mất thăng bằng, thở nhanh, thiếu máu. Gà bị tiêu chảy kéo dài, phân màu xanh lá cây, nhớt, có thể lẫn máu do ruột bị tổn thương, đôi khi con vật có hiện tượng chảy máu mồm. Tỷ lệ gà bị triệu chứng này tăng dần.

Bệnh tích của bệnh:

- Xác gầy, trên xác đặc biệt là ngực và chân thấy nhiều vết đốt của côn trùng tụ máu.

- Xuất huyết ở nhiều cơ quan nội tạng như gan, tụy, thận, buồng trứng đều xuất huyết thành vết chấm tròn.

- Xuất huyết lấm tấm trên cơ ngực, cơ đùi, dưới da, chân và cánh.

- Máu loãng, không đông hoặc khó đông.

- Xuất huyết phổi, tụ máu tại xoang bụng…

- Gan, lách sưng to và mủn nát, dễ vỡ.

- Ruột chứa nhiều phân màu xanh lá cây. Gà bị bệnh lâu ngày thấy có nhiều nang bào ký sinh màu trắng như hạt gạo rải rác ở tụy.

Chẩn đoán bệnh:

Dựa vào mùa vụ và lứa tuổi: Bệnh thường xảy ra nhiều vào mùa mưa, ẩm có nhiều muỗi, dĩn, ruồi …; Thường ở đàn gà hướng trứng từ 1,5 tháng tuổi trở lên.

Dựa vào triệu chứng: Gà sốt cao, giảm ăn uống, giảm đẻ đột ngột ở những đàn gà sinh sản; Nền chuồng thấy rải rác có phân màu xanh lá cây.

Dựa vào bệnh tích đặc trưng: Cơ ức khô cứng, nhợt nhạt loang lổ các vùng nhạt màu; Gan, lách sưng to và mủn nát; Thành ruột dày, có các điểm hoặc vùng rộng hiện tượng hoại tử màu trắng sữa; Dạ dày tuyến dày, trong dạ dày cơ có chất chứa màu vàng xanh.

Phòng bệnh:

Vệ sinh phòng bệnh: Tránh xây dựng chuồng trại ở những nơi ngập nước. Phát quang bụi rậm, phun thuốc diệt muỗi, côn trùng toàn khu vực chăn nuôi nhằm tiêu diệt ký chủ trung gian truyền bệnh. Tăng cường các biện pháp chăm sóc, quản lý nâng cao sức khỏe đàn gà.

Tăng cường sức đề kháng cho đàn gà: Bổ sung các thuốc trợ sức, trợ lực như: vitamin, thuốc bổ gan và men tiêu hoá để cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn.

Điều trị bệnh:

Bước 1. Ngăn chặn ngay lập tức sự tiếp xúc giữa vật chủ trung gian (côn trùng) với đàn gà:

- Phát quang, vệ sinh sạch sẽ toàn bộ không gian trại, không cho côn trùng có nơi trú ngụ, phun thuốc tiêu độc khử trùng môi trường chăn nuôi.

- Dùng thuốc diệt côn trùng, muỗi phun trong và xung quanh trại.

- Thay chất độn chuồng mới đã được phun sát trùng.

Bước 2. Dùng thuốc đặc trị diệt mầm bệnh kết hợp với thuốc bổ tăng sức đề kháng cho con vật:

- Loại thuốc đặc trị mang lại hiệu quả cao nhất cho bệnh ký sinh trùng đường máu ở gà hiện nay vẫn là thuốc có thành phần: Sulfamonomethoxine (một số nhóm sunfa khác cũng có tác dụng với leucocytozoom nhưng chỉ số an toàn thấp hơn). Trộn thuốc vào thức ăn cho cả đàn trong 3-5 ngày liên tục.

- Song song với đó là giải độc gan thận, vitamin, điện giải, thuốc bổ…trợ sức cho vật.

Bước 3. Sau khi điều trị khỏi → tiến hành phòng bệnh lâu dài cho toàn trại.

- Trộn Sulfamonomethoxine vào trong thức ăn của gia cầm với liều phòng bệnh, cho ăn liên tục trong 5-7 ngày sau đó nghỉ khoảng 3 -5 ngày rồi trộn tiếp (đặc biệt là trong mùa mưa gió, ẩm thấp).

- Song song với đó là dùng bổ gan thận để tăng hiệu quả của thuốc cũng như hỗ trợ việc đào thải thuốc qua thận, tránh gây hư hại gan thận (bổ gan thận có thể dùng chung với thuốc phòng trong 5-7 ngày rồi nghỉ như lịch dùng thuốc hoặc cũng có thể dùng sau khi dùng thuốc phòng tùy thuộc vào lịch trộn các thuốc khác).

 Hoàng Thị Thúy – Chi cục Thú y Phú Thọ