Dự báo khí tượng thủy văn trời hạn mùa
15:37' 17/10/2018

1. Khí tượng

1.1. Bão và áp thấp nhiệt đới

Từ tháng 5 đến nửa đầu tháng 10/2018 trên Biển Đông xuất hiện 05 cơn bão:

Bão số 2 (Ewiniar) được hình thành từ ATNĐ trên khu vực nam Biển Đông ngày 02/6 và ngày 07/6 đổ bộ vào khu vực phía tây nam tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc). Bão số 2 không ảnh hưởng đến thời tiết khu vực tỉnh Phú Thọ.

Bão số 3 (Sơn Tinh) hình thành trên Biển Đông ngày 17/7, đổ bộ vào đất liền các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An đêm 18/7 và suy yếu thành ATNĐ, sau đó ATNĐ này suy yếu thành vùng thấp trên khu vực Thượng Lào và ảnh hưởng đến khu vực tỉnh Phú Thọ gây nên một đợt mưa lớn.

Cơn bão số 4 (BEBINCA) được hình thành từ ATNĐ trên Biển Đông ngày 13/8 (cường độ cấp 8) và đi vào đất liền tỉnh Thanh Hóa vào sáng sớm ngày 17/8 (cường độ giảm xuống cấp 7). Đây là một cơn bão có đường đi phức tạp.

Cơn bão số 5 (BARIJAT) được hình thành từ ATNĐ ngày 11/9 (cường độ cấp 8) và ngày 13/9 đi vào đất liền phía Bắc Lôi Châu (Trung Quốc), bão số 5 đã suy yếu nhanh thành áp thấp nhiệt đới  sau đó tan dần. Bão số 5 không ảnh hưởng tới tỉnh Phú Thọ.

Cơn bão số 6 (MANGKHUT) ngày 13/9 đi vào Biển Đông ( cường độ cấp 15) sau đó đến ngày 17/9  bão số 6 đi sâu vào phía nam Trung Quốc suy yếu và tan dần.

Ngoài ra, trong tháng 7/2018 còn xuất hiện 02 áp thấp nhiệt đới hình thành trên vịnh Bắc Bộ vào ngày 16/7 và ngày 22/7, nhưng không ảnh hưởng đến khu vực tỉnh Phú Thọ.

1.2. Không khí lạnh

Trong mùa Đông Xuân 2018-2019 không khí lạnh hoạt động sớm. Ngay trong tháng 9 và đầu tháng 10 đã chịu ảnh hưởng của 03 đợt gió mùa đông bắc vào ngày 7/9, 26/9 và 10/10.

1.3. Nhiệt độ, nắng nóng diện rộng

Nền nhiệt độ trung bình từ tháng 5 đến tháng 9/2018 trên khu vực tỉnh Phú Thọ ở mức xấp xỉ trên TBNN, với chuẩn sai từ 0.3 - 0.8oC .

Từ tháng 5 đến nửa đầu tháng 10/2018 trên khu vực tỉnh xảy ra 05 đợt nắng nóng diện rộng, trong đó có 04 đợt nắng nóng ngắn ngày với cường độ trung bình và 01 đợt nắng nóng gay gắt kéo dài.

Đợt 1: từ ngày 15 - 18/05, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-37oC;

Đợt 2: từ ngày 25 - 26/05, nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35-37oC;

Đợt 3: từ ngày 06-08/6 với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37oC, có nơi trên như Việt Trì: 37.40C (ngày 8).    

Đợt 4: từ ngày 19-22/6 với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37oC, có nơi cao hơn như Minh Đài 37,8oC (ngày 21).

Đợt 5: từ ngày 29/6 đến 06/7 (kéo dài 8 ngày), đây là đợt nắng nóng khá gay gắt với nhiệt độ cao nhất các nơi phổ biến 37-39oC, có nơi cao hơn như: Việt Trì 39,8oC (ngày 05/7).

1.4. Lượng mưa, mưa lớn

Tổng lượng mưa từ tháng 5 đến hết tháng 9/2018 trên khu vực tỉnh phổ biến ở mức cao hơn TBNN chuẩn sai dao động từ 100-200mm. Đặc biệt trong tháng 7/2018 tại Minh Đài có tổng lượng mưa là 946mm, ở mức cao hơn nhiều so với giá trị TBNN (Đây là giá trị lượng mưa cao nhất trong chuỗi số liệu lịch sử từ năm 1972 đến nay).

Từ tháng 5 đến nửa đầu tháng 10/2018, trên khu vực tỉnh Phú Thọ xảy ra 07 đợt mưa lớn diện rộng:

Đợt 1: từ ngày 24-27/6 với tổng lượng mưa các nơi phổ biến từ 30-60mm, có nơi cao hơn như Phú Hộ 150mm.

Đợt 2: từ ngày 8- 11/7 lượng mưa phổ biến từ 40-60mm, một số nơi có mưa lớn hơn như :

Đợt 3: từ ngày 13- 17/7  lượng mưa phổ biến 60-90mm, một số nơi có mưa lớn hơn như: Phú Hộ 109mm, Minh Đài 101mm, Việt Trì 94mm.

Đợt 4: từ ngày 19-21/7 với tổng lượng mưa các nơi phổ biến từ 50-100mm, cá biệt Minh Đài 412mm, Việt Trì 113mm.

Đợt 5 từ ngày 25- 31/7 lượng mưa phổ biến trên khu vực từ 80-150mm, cá biệt Minh Đài 354mm.

Đợt 6: từ ngày 15- 18/8 Lượng mưa phổ biến trên khu vực từ 70-120mm, một số nơi có mưa lớn như: Phú Hộ ( Phú Thọ) 215mm, Phú Thọ 153mm.

Đợt 7 từ ngày 28- 31/8 Lượng mưa phổ biến từ ngày (28-31/8) trên khu vực từ 100-200mm; một số nơi có mưa lớn như: Phú Hộ 210mm, Việt Trì 207mm.

 

2. Thủy văn

2.1 .Lũ tiểu mãn:  

Lũ tiểu mãn trên các sông thuộc loại nhỏ, trên sông Bứa tại Thanh Sơn, trên  sông Thao tại Phú Thọ, trên sông Lô tại Vụ Quang lũ tiểu mãn xuất hiện vào cuối tháng 5/2018 muộn hơn chu kỳ TBNN (22/5) biên độ độ lũ đạt: Thanh Sơn (1,13m),  Phú Thọ (1,62m), Vụ Quang (1,43m), tại Việt Trì mực nước chỉ dao dộng nhỏ.

2.2. Lũ chính vụ:

Thời kỹ lũ chính vụ trên khu vực tỉnh diễn ra phù hợp với quy luật TBNN, các trận lũ lớn trên các sông trong tỉnh chủ yếu tập trung trong tháng 7,8.

 Trên sông Thao tại Phú Thọ đã xuất hiện một đợt lũ lớn (từ năm 2009 đến nay) với biên độ lũ  đạt 4,40m. Đỉnh lũ ở mức 18,98m (mức xấp xỉ BĐIII) xuất hiện lúc 16h ngày 21/7. 

Đặc biệt trên sông Bứa tại Thanh Sơn đã xuất hiện lũ lịch sử vượt mức lũ lịch sử trước đó (Năm 1975: 28,23m), đỉnh lũ ở  mức 29,58m cao hơn 1,35m so với đỉnh lũ năm 1975.  Đỉnh lũ năm tại Thanh Sơn, Phú Thọ đều ở mức cao hơn so với TBNN

Trên sông Lô tại Vụ Quang và Việt Trì do ảnh hưởng lũ trên sông Thao kết hợp việc xả lũ của các hồ thủy điện thượng nguồn sông Lô, sông Đà tuy nhiên mực nước đỉnh lũ vẫn ở mức nhỏ hơn BĐI. Mực nước đỉnh lũ năm tại Vụ Quang ở mức 13,52m (nhỏ hơn BĐ I: 4,78m) xuất hiện lúc 15h ngày 09/8,  tại Việt Trì mực nước đỉnh lũ năm ở mức 13,14m (nhỏ hơn BĐI: 0,56m) xuất hiện lúc 3h ngày 22/7.

Tính đến 7h ngày 15/10/2018 mực nước tại các hồ chứa lớn thượng nguồn phục vụ sản xuất vụ Đông Xuân 2018-2019  như sau: Mực nước tại hồ Thác Bà đạt đến cao trình 58,04m cao hơn 0,04m so với thiết kế và thấp hơn 0,20 so với cùng kỳ. Mực nước tại hồ Hòa Bình đạt đến cao trình 114,60m thấp hơn 2,53m so với thiết kế và thấp hơn 1,10m so với cùng kỳ. Hồ Tuyên Quang đạt đến cao trình 118,27m thấp hơn 1,73m so với thiết kế và thấp hơn 0,78m so với cùng kỳ.

 

Bảng thống kê mực nước lớn nhất năm  trên các sông trong tỉnh

  (tính đến 15/X/2018)

TT

Sông

Trạm

Hmax (cm)

Ngày xuất hiện

So với TBNN (cm)

So với 2017 (cm)

1

Thao

Phú Thọ

1898

16h_21/VII

> TBNN (1855)

+ 43 (1840)

2

Vụ Quang

1352

15h_09/VIII

< TBNN (1811)

- 263 (1607)

3

Việt Trì

1314

3h_22/VII

< TBNN (1495)

- 30 (1344)

 

II. NHẬN ĐỊNH XU THẾ THỜI TIẾT, THỦY VĂN MÙA ĐÔNG XUÂN NĂM 2018-2019 (từ tháng 11/2018 đến tháng 4/2019)

1. Hiện tượng ENSO

            Theo các kết quả dự báo mới nhất về hiện tượng ENSO của các cơ quan dự báo khí hậu trên thế giới cho thấy xu hướng tăng nhanh của nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4. Theo đó hiện tượng ENSO được dự báo nhiều khả năng sẽ chuyển sang trạng thái El Nino từ tháng 11/2018 đến những tháng đầu năm 2019 với xác suất trong khoảng 60-70%.

2. Bão và áp thấp nhiệt đới

            Dự báo từ tháng 11/2018 đến tháng 4/2019 có khả năng xuất hiện khoảng 2-3 cơn bão và ATNĐ trên khu vực Biển Đông, trong đó có khoảng 1 cơn ảnh hưởng đến đất liền nước ta. Trên khu vực tỉnh Phú Thọ ít có khả năng chịu ảnh hưởng của bão và ATNĐ.

3. Nhiệt độ, rét đậm-rét hại

            Từ tháng 11/2018 đến tháng 4/2019, nhiệt độ trung bình phổ biến ở mức xấp xỉ trên TBNN với chuẩn sai dao động trong khoảng từ 0 - 0,5oC. Trong đó các tháng giữa mùa (tháng 12/2018 và tháng 1, tháng 2/2019) nền nhiệt độ trung bình phổ biến ở mức xấp xỉ và xấp xỉ dưới TBNN. Các tháng đầu và cuối mùa (tháng 11/2018, tháng 3, tháng 4/2019), nền nhiệt độ trung bình phổ biến ở mức xấp xỉ trên và cao hơn TBNN với chuẩn sai dao động trong khoảng từ  0,5-1,0oC.

            Không khí lạnh hoạt động sớm. Các đợt rét đậm, rét hại trên khu vực tỉnh Phú Thọ khả năng xảy ra tập trung nhiều vào thời kỳ cuối tháng 12/2018 và tháng 1/2019. Các đợt rét đậm, rét hại không kéo dài nhưng vẫn có khả năng sẽ xuất hiện các đợt rét đậm, rét hại kéo dài từ 4-7 ngày, tập trung trong tháng 1/2019. Nhiệt độ thấp nhất trong vụ đông xuân đạt ở mức 7-9 độ C.

            Trong toàn mùa khả năng xuất hiện khoảng 3 - 5 đợt rét đậm-rét hại. Đợt rét đậm đầu tiên trên khu vực tỉnh Phú Thọ có khả năng xảy ra vào khoảng giữa tháng 12/2018 và sớm hơn so với TBNN.

4. Lượng mưa

            Lượng mưa từ tháng 11/2018 đến tháng 4/2019 trên khu vực tỉnh Phú Thọ phổ biến ở mức xấp xỉ dưới TBNN (thấp hơn từ 5-15% so với TBNN). Lượng mưa từ tháng 11/2018 đến tháng 1/2019 phổ biến ở mức xấp xỉ TBNN. Lượng mưa từ tháng 2-4/2019 trên khu vực phổ biến ở mức xấp xỉ dưới TBNN, có nơi xấp xỉ TBNN.

5. Thủy văn

Nhìn chung mùa Đông Xuân 2018 - 2019 lượng dòng chảy trên các sông suối trong tỉnh khả năng vẫn ở mức thấp hơn so với TBNN và xấp xỉ vụ Đông Xuân 2017 - 2018.

Trong tháng 1, 2/2019 các hồ thủy điện lớn trên thượng nguồn sông Lô, sông Chảy, sông Đà có kế hoạch xả nước chống hạn cho hạ du, phục vụ sản xuất nông nghiệp vụ Đông Xuân 2018-2019, mực nước trên các sông sẽ dao động mạnh với biên độ từ 2-4m.

Các tháng cuối mùa mực nước trên sông Thao tại Phú Thọ sẽ xuống dần gây ra tình trạng thiếu nước, trên sông Lô tại Vụ Quang,Việt Trì mực nước chủ yếu dao động theo điều tiết của các hồ chứa thủy điện và cũng xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ nhưng mức độ thiếu hụt không nhiều. Do vậy các ngành, các địa phương cần chủ động lấy và dự trữ nước để đảm bảo nhu cầu nước sinh hoạt và phục vụ sản xuất.

Trên sông Thao tại Phú Thọ mực nước thấp nhất năm khả năng xuất hiện vào nửa cuối tháng 3 nửa đầu tháng 4/2019, trên sông Lô tại Vụ Quang,Việt Trì khả năng xuất hiện trong tháng 2/2019.

Bảng kết quả nhận định mực nước thấp nhất vụ Đông Xuân 2018-2019

TT

Sông

Trạm

Hmin (cm)

Thời gian xuất hiện

So với TBNN (cm)

So với cùng kỳ

2017-2018 (cm)

1

Thao

Phú Thọ

1245

III,IV/2019

< TBNN (1306)

+14cm (1231)

2

Vụ Quang

505

II/2019

< TBNN (966)

- 8cm (513)

3

Việt Trì

350

II/2019

< TBNN (597)

+12cm (338)