Khai thác tiềm năng du lịch Vườn quốc gia Xuân Sơn
9:18' 22/8/2016
Ảnh: Khách du lịch khám phá thiên nhiên tại Vườn quốc gia Xuân Sơn

Hiện tại, trên cả Nước có 32 Vườn quốc gia thuộc loại rừng đặc dụng có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt với quốc gia. Trong mỗi một vườn quốc gia hội tụ ít nhất một trong ba tiêu chí: Mẫu chuẩn hệ sinh thái đặc trưng của từng vùng miền; Thể hiện một hay nhiều loài sinh vật đặc hữu; Có giá trị đặc biệt quan trọng về bảo vệ cảnh quan, nghiên cứu thực nghiệm về khoa học mang tính quốc gia. Vì vậy các Vườn quốc gia được coi như một “ kho báu” của quốc gia về lưu giữ các nguồn gen sinh vật rừng, một nguồn nước vô hạn, lá phổi xanh của mọi người.

Trong quá trình hoạt động các khu rừng đặc dụng nói chung và các Vườn quốc gia nói riêng cho ta thấy việc tổ chức quản lý hệ thống các Vườn quốc gia không có tính đồng nhất, dẫn đến thực trạng một số Vườn quốc gia đang gặp phải một số áp lực rất lớn trong công tác quản lý bảo vệ rừng, chế độ chính sách đối người quản lý bảo vệ rừng, nguồn vốn tái đầu tư trong công tác giao khoán bảo vệ rừng, chia sẻ lợi ích từ nghê rừng tới cộng đồng người dân vùng đệm Vườn quốc gia. Tuy nhiên, trong mấy năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng và Nhà Nước đã đưa ra nhiều chính sách với mục tiêu xã hội hóa nghề rừng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sống gần rừng phát huy lợi thế các giá trị từ rừng (Nghị định 99/2010/NĐ-CP ngày 24/ 9/ 2010 của Chính phủ về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng; Dịch vụ nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, giá trị đa dạng sịnh học cho các tổ chức, cá nhân; Quyết định 24/ QĐ-TTg ngày 01 / 06 / 2012 của thủ Tướng Chính phủ về chính sách đầu tư phát triển phát triển rừng đặc dụng; tổ chức hoạt động dịch vụ, du lịch sinh thái…

Vườn quốc gia Xuân Sơn là một trong 32 Vườn quốc gia trong hệ thống rừng đặc dụng trong cả nước, có thảm thực vật đa dạng phong phú bậc nhất khu vực. Theo số liệu điều tra của các nhà khoa học trong và ngoài nước cho thấy, VQG Xuân Sơn có 1.230 loài thực vật trong đó có 47 loài nằm trong sách đỏ Việt Nam và quốc tế. Hệ động vật có 370 loài, còn tồn tại một số loài quý hiếm như Báo gấm, Sơn Dương, Gấu Ngựa.... Một Vườn quốc gia  cách Hà Nội 120 km về phía Bắc, nằm trong quần thể các danh lam thắng cảnh di tích lịch sử Đền Hùng, Tam Đảo, Ba Vì. Đây sẽ là một tuyến du lịch sinh thái hấp dẫn đối với khách du lịch quan tâm đến sinh thái rừng và các danh lam khác. Những khu rừng nguyên sinh ở đây nằm trên núi đá vôi có những hang động độc đáo, những núi đá thiên tạo cùng sự đa dạng về thực vật rừng từ cây thân thảo, dây leo cho đến những cây gỗ cao vút to lớn giống như một “ Thạch Lâm xanh”. Khung cảnh đó được tô điểm bởi những loài thực vật có hoa, âm thanh của nước chảy, tiếng kêu của các loài chim, thú và côn trùng chắc chắn sẽ hấp dẫn rất lớn đối du khách. Du khách đến nơi đây còn được khám phá những nét văn hoá độc đáo của người Mường, Dao là những dân tộc đại diện của vùng Trung du bắc Bộ, được người dân nơi đây đón tiếp như một vị khách quý, với bữa ẩm thực văn hoá nơi đây còn chứa đầy nét bản sắc dân tộc và còn được thưởng thức hương vị đặc biệt và khác lạ món khai vị Rau Sắng (còn gọi Vua rau của núi rừng); Hương vị độc đáo từ gà nhiều cựa, thịt gà ngọt lừ, khi ăn cho ta cảm giác thú vị nhưng rất khó tả thành lời, vị ngon, ngọt của gà càng tỏ nên riêng biệt và hấp dẫn khi ăn cùng xôi Ngũ sắc chấm nuối hạt Giổi lẫn vị ớt gió cay nồng, bên cạnh đĩa thịt chua “Bách nhật” nhâm nhi cùng chén rượu ngô “một loại rượu được ủ bằng men lá rừng theo công thức riêng của đồng bào Dao” những cảm nhận đó sẽ làm cho du khách lâng lâng, ngây ngất như đang sống trong những Truyền thuyết xa xưa.

Từ những đặc điểm nổi bật đó, hàng năm Vườn quốc gia Xuân Sơn đón  từ 5.000 ÷ 6.000 lượt khách, sáu tháng đầu năm 2016, lượng khách vào Vườn quốc gia Xuân Sơn tăng đột biến lên tới 10.000 người, đã tạo áp lực lớn trong công tác quản lý bảo vệ rừng, bảo vệ hang động, bảo vệ môi trường; Bên cạnh đó, kỹ năng giao tiếp, tuyên truyền, hướng dẫn du khách đối với cán bộ Vườn quốc gia và người dân địa phương chưa được chuyên sâu, sản phẩm du lịch chưa tương xứng với tiềm năng hiện có, việc xây dựng sản phẩm du lịch chưa thực hiện một cách bài bản, có hệ thống và còn mang tính tự phát; Hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch chưa bài bản. Để Vườn quốc gia Xuân Sơn hoạt động du lịch sinh thái một cách có hiệu quả, tạo các nguồn thu tái tạo công tác quản lý bảo vệ rừng, nâng cao thu nhập cho cán bộ công nhân viên chức và phát triển kinh tế xã hội cho địa phương, quản lý có hiệu quả nguồn tài nguyên đa dạng sinh học, kết hợp hoạt động kinh doanh dịch vụ phát triển du lịch sinh thái, cần có một tổ chức (đơn vị thực hiện) chuyên trách đó là  “Trung tâm giao dục môi trường và dịch vụ, du lịch sinh thái”  thuộc Vườn quốc gia Xuân Sơn ./.

Đào Văn Thông –Vườn quốc gia Xuân Sơn